وروستی
د اقلیمي بدلون نړیوال کنفرانس (COP28) Twenty eight Session of the Conference of the Parties په تړاو د چاپېریال ساتنې ملي ادارې مطبوعاتي اعلامیه
د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلون کنوانسیون سکرتریت په نړیواله کچه د اقلیمي بدلون له ګواښونو سره د مبارزې، د ځمکې په اتموسفیرکې د ګلخانهیي ګازونو د غلظت ساتلو او د مهمو پریکړو او تصامیمو نیولو په موخه هر کال د (COP) تر سرلیک لاندې نړیوال کنفرانس جوړوي چې ټول هېوادونه
په ځانګړي ډول هغه هېوادونه چې د اقلمي بدلون له ناوړه اغیزو څخه متاثر شوي، خپلې
ستونزې او ګواښونه د صنعتي او پرمختللو هېوادونو له مشرانو سره شریکوي؛ ترڅو د
اقلیمي بدلون په برخه کې مالي سرچینو ته لاسرسی ومومي او خپل حق ترلاسه کړي.
سږکال د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلون ۲۸م کنفرانس نن د ۱۴۰۲ لمریز کال د لیندۍ میاشتي
پر ۹ مه نېټه د
متحده عربي اماراتو په دبۍ ښار کې
جوړشو، چې له بده مرغه په یاد کنفرانس کې افغانستان ته بلنه نه ده ورکړل شوی، سره له دې چې د چاپېریال ساتنې ملي ادارې د (COP) غونډې
اهمیت ته په کتو په منظم ډول له اقلیمي بدلون سره د سازښت او
مبارزې په برخه کې خپل جامع پلان جوړ کړی و چې په هغه کې د افغانستان دریځ او د
اقلیمي بدلون له ناوړه اغیزو څخه د متاثرو خلکو موجوده اړتیاوې، د اقلیمي بدلون په
برخه کې مالي سرچینو ته لاسرسی، د اقلیمي بدلون له مالي میکانیزمونو څخه د مرستو
راجلبول، د پاریس تړون د تعهداتو مطابق د افغانستان د ملي مشارکت سند وړاندې کول، د تعلیق شوو چاپیریالي پروژو د
بیا پیل لپاره هلې ځلې او په ټوله کې له اقلیمي بدلون سره سازښت او مبارزه شامل وو،
چې دې کنفرانس ته وړاندي شوې وای ؛ خو متاسفانه د سیاسي ملحوظاتو له امله افغانستان له
ګډونه بې برخي شو.
دا څرګنده ده چې اقلیمي بدلون او د نړیوالې تودوخې زیاتوالی اوس
مهال په نړۍ او په ځانګړې توګه افغانستان کې یو له خورا مهمو چاپیریالي ننګونو څخه ګڼل کیږي، د تودوخې لوړوالی، د طبیعي یخچالونو ویلي کیدل، په نړیواله کچه د اوبو د سطحې لوړېدا ، وچکالي، د طبيعي پېښو رامنځته کېدل او
د انساني او حیواني ناروغیو زیاتوالی یې له پایلو
څخه دي ، په داسې حال کې چې د ګلخانه یې ګازونو په انتشار کې د افغانستان ونډه یوازي ۰.۰۸ سلنه ده چې د نړۍ د نورو هېوادونو په پرتله ډېره کمه ده، خو د اقلیمي بدلون د ناوړه اغېزو
له امله په نړۍ کې شپږم زیانمن شوی
هیواد دی .
د اقلیمي بدلون له امله د افغانستان زیانمنتیا به د خلکو اقتصادي او ټولنیز وضعیت نور هم خراب کړي، لکه څنګه چې وينو، په هېواد کې غیر موسمي بارانونو ، شدیدو سېلابونو او سړو څپو ډېر مالي او ځاني زيانونه اړولي دي، دا وضعیت ښیې چې اقلیمي بحران به منفي اغیزه وکړي او حتی بېړنی بشري بحران به رامنځته شي.
لکه څنګه چې ملګرو ملتونو ویلي، "د انتشار د کمولو او د اقلیمي بدلون سره د سازښت لپاره د اغیزمنو هڅو پرته، بشري مرستې یوازې یو لنډ مهاله حل دی" دا په دې معنی ده چې د اقلیمي بدلون سره د مبارزې لپاره سرچینو او دوامداره هڅو ته اړتیا ده تر څو د اقلیمي بدلون له امله د رامنځته کیدونکو بحرانونو مخنیوی وشي.
اقلیمي بدلون یوازي د افغانستان ځانګړې ستونزه نه ده، دا یوه لویه نړیواله او سیمه ییزه مسله ده چي پر وړاندي یې د نړیوالو مشترکو عملي اقدماتو اړتیا لیدل کیږي که چیري په دې بر خه کي لږ څه ناغیړي هم وشی پایلي به یې ټوله نړۍ له ګواښ او بحران سره مخ کړي چي بیا به یې جبران ناممکن وي.
په نړیوالو غونډو او کنفرانسونو کې د افغانستان د اسلامي امارت د استازو نه ګډون او مالي میکانیزمونو ته د افغانستان د لاسرسي پر وړاندې خنډونه او د اقلیمي بدلون په برخه کي د پروژو نه تطبیق ددې هیواد له خلکو او ملت سره ستره جفا او ظلم دی چي افغانان باید له خپل دې حقوقو څخه محروم نه کړل شي.
د افغانستان اسلامي امارت په هېواد کې د اقلیمي بدلون د ګواښونو او ناوړه اغېزو پر وړاندي لازم اقدامات ترسره کړي او په دې برخه کي د خپلو محدودو منابعو څخه په استفادې ژمن دی تر څو ټاکل شوو اهدافو ته ورسیږي ، موږ یو ځل بیا له نړیوالي ټولني څخه هیله لرو چې د سیاسي ملاحظاتو پرته په افغانستان کې د دې نړیوالې پدیدې سره د مبارزې لپاره خپلو مرستو ته دوام ورکړي او په نړیوالو غونډو او کنفرانسونو کې د افغانستان د اسلامي امارت د استازو ګډون یقیني کړي.
د چاپیریال ساتنې ملي اداره